مصر – استرالیا و حسرتی که به دل ماند؛‌ چرا ایران صعود نکرد؟

 تیم ملی مصر با پیروزی مقابل استرالیا در ضربات پنالتی موفق شد به مرحله یک‌هشتم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ صعود کند. مصری‌ها در گروهی بودند که ایران نیز در آن حضور داشت. مصر در پایان مرحله گروهی با اختلافی اندک نسبت به بلژیک در رده دوم جدول ایستاد و توانست جواز صعود را کسب کند؛ صعودی که اگر چه در ظاهر یک موفقیت قابل توجه محسوب می‌شود، اما در بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد فاصله این تیم با سایر رقبا، به‌ویژه از نظر ساختار بازی و کیفیت فنی، غیرقابل دسترس و مطلق نبوده است.

ایران در شرایطی وارد رقابت‌ها شد که می‌توانست سرنوشت متفاوتی را تجربه کند. مردود شدن گل شجاع خلیل‌زاده در واپسین لحظات مسابقه پس از بازبینی VAR، یکی از نقاط کلیدی بود که می‌توانست نتیجه بازی و حتی معادلات جدول گروه را تغییر دهد؛ صحنه‌ای که در نهایت تبدیل به یکی از حسرت‌های جدی این تورنمنت برای فوتبال ایران شد.

با این حال، مسئله را نمی‌توان تنها به یک تصمیم داوری یا یک لحظه خاص محدود کرد. فوتبال در چنین سطحی مجموعه‌ای از جزئیات است؛ جایی که مدیریت بازی، تصمیم‌گیری در لحظات حساس و کیفیت اجرای ایده‌های تاکتیکی نقش تعیین‌کننده‌تری از اتفاقات مقطعی داشته و نیاز به داشتن ایده‌ها و توانایی کادر فنی برای این لحظات و اتفاقات دارد.

از این منظر، مصر نیز لزوماً تیمی با اختلاف فنی بزرگ نسبت به ایران نبود. این تیم با اتکا به چند مهره کلیدی مانند محمد صلاح و عمر مرموش توانست بار اصلی خود را در بخش‌های مختلف مسابقات مدیریت و در نهایت از گروه صعود کند. تفاوت اصلی اما در نحوه استفاده از فرصت‌ها و مدیریت لحظات حساس رقم خورد. در نقطه مقابل، تیم ملی ایران در برخی مقاطع، به‌ویژه در دقایق پایانی و لحظات تعیین‌کننده، آن‌طور که باید برنامه مشخص و مؤثری برای تغییر جریان بازی نداشت و همین مسئله باعث شد در برخی موقعیت‌ها، خروجی فنی تیم به نتیجه مطلوب ختم نشود.

در چنین چارچوبی، نقد به عملکرد کادر فنی نیز اجتناب‌ناپذیر است. تیم ملی در بخش‌هایی از مسابقات، با وجود شرایطی که امکان ایجاد تغییر در جریان بازی وجود داشت، نتوانست از ظرفیت‌های تاکتیکی خود به شکل کامل استفاده کند و همین موضوع در نهایت روی سرنوشت تیم تأثیر گذاشت. ساده‌تر بگوییم نه بلژیک آن تیم وَهم برانگیز روی کاغذ با اسامی پر طمطراق بود و نه مصر پدیده مسابقات که ما شانس صعود نداشته باشیم، البته که در هر دو بازی شانس شکست هر دو تیم را هم به تناسب بازی و توانایی‌های خود داشتیم. فوتبال ایران به اندازه کافی در جام جهانی حضور داشته و تجربه کسب کرده که دستاورد ما محدود به مباحث اجتماعی و پیوندهای مردم به زعم سرمربی تیم ملی نباشد.

در مورد مصر، ماجرا بیشتر به مدیریت جزئیات و تصمیم‌گیری در لحظه‌های حساس مربوط می‌شود؛ جایی که می‌توانست برای ایران نیز به شکل متفاوتی رقم بخورد و قلعه‌نویی به جای مبهوت نشستن روی نیمکت در آخر بازی، پا به مرحله بعدی می‌گذاشت.

در نهایت، آنچه از این گروه می‌توان برداشت کرد این است که فاصله فوتبال ایران با تیم‌هایی مانند مصر، لزوماً فاصله‌ای مطلق در کیفیت نیست، بلکه بیشتر در مدیریت لحظات، جزئیات تاکتیکی و کیفیت تصمیم‌سازی در زمین است؛ جزئیاتی که در سطح جام جهانی، تفاوت میان صعود و حذف را رقم می‌زنند و همین‌جاست که حسرت، به بخشی طبیعی از روایت فوتبال ایران تبدیل می‌شود.